Có rất nhiều ý kiến cho rằng giao dịch trên thị trường tài chính là một trò chơi “zero-sum” (tổng bằng 0), giá cả vẫn hà
Có rất nhiều ý kiến cho rằng giao dịch trên thị trường tài chính là một trò chơi “zero-sum” (tổng bằng 0), giá cả vẫn hành động ngẫu nhiên, và tiền chỉ chuyển từ người này sang người khác. Theo quan điểm này, không thể có một nhóm nhà giao dịch nào có thể tạo ra lợi nhuận ổn định dài hạn. Nếu điều này đúng, tiền sẽ dần bị rút khỏi thị trường khi những người tham gia thua lỗ rời đi, chỉ còn lại những người chiến thắng cạnh tranh với nhau. Cuối cùng, sẽ chỉ còn lại một người chiến thắng cuối cùng, không còn tiền để kiếm. Vậy, thị trường tài chính có thực sự là một trò chơi zero-sum không? Lợi nhuận trong giao dịch đến từ đâu, và liệu có thể kiếm được nó một cách nhất quán trong dài hạn không?
Có sự tranh luận đáng kể trong cộng đồng về chủ đề này, không có sự đồng thuận hay phân biệt rõ ràng - nó phụ thuộc nhiều vào quan điểm và vị trí của mỗi người. Tôi không phải là chuyên gia kinh tế, vì vậy tôi không thể đưa ra câu trả lời dứt khoát. Tuy nhiên, tôi sẽ chia sẻ quan điểm của mình dựa trên kinh nghiệm và góc nhìn của tôi để bạn tham khảo. Tôi đồng ý rằng giá cả di chuyển ngẫu nhiên và phần lớn lợi nhuận mà các nhà giao dịch kiếm được đến từ những người tham gia khác. Tuy nhiên, tôi cũng tin rằng thị trường tài chính nói chung không hoàn toàn là một trò chơi zero-sum, và nguồn lợi nhuận giao dịch không chỉ đến từ sự thua lỗ của những người tham gia khác. Có những nguồn lợi nhuận bổ sung, và chúng sẽ luôn tồn tại. Hơn nữa, sẽ luôn có một nhóm nhà giao dịch có khả năng kiếm được lợi nhuận ổn định.
Trong một trò chơi zero-sum, tổng lợi nhuận của tất cả những người tham gia luôn bằng không. Điều này có nghĩa là nếu một người thắng, người khác phải thua cùng một số tiền. Ví dụ bao gồm poker hoặc cá cược, nơi mà lợi nhuận và thua lỗ hủy bỏ lẫn nhau, không tạo ra sự tăng trưởng giá trị tổng thể. Trong giao dịch tài chính, đặc biệt là trên thị trường chứng khoán và trái phiếu, lợi nhuận tổng thể của thị trường là dương và có thể tăng trưởng.
Trong thị trường chứng khoán, khi một công ty niêm yết hoạt động tốt, tạo ra lợi nhuận và phát triển ổn định, giá trị của nó tăng lên. Cổ phiếu của công ty trở nên có giá trị hơn, mang lại lợi ích cho các cổ đông (những người sở hữu cổ phiếu). Lợi ích này không đến từ sự thua lỗ của một nhà đầu tư khác mà là từ giá trị được tạo ra bởi chính công ty. Một số công ty cũng trả cổ tức cho cổ đông từ lợi nhuận thực tế mà họ tạo ra. Điều này có nghĩa là cổ đông có thể kiếm được thu nhập từ việc sở hữu cổ phiếu mà không nhất thiết phải bán chúng trên thị trường để kiếm lợi nhuận từ người khác. Ngay cả khi một nhà đầu tư bán cổ phiếu để chốt lời, người mua mới có thể tiếp tục hưởng lợi từ sự tăng trưởng trong tương lai của những cổ phiếu đó. Điều này minh họa rằng cả người mua và người bán đều có thể đạt được lợi ích. Lợi nhuận cho một nhà đầu tư không phải lúc nào cũng đến từ chi phí của người khác. Điều này cho thấy rằng thị trường chứng khoán có tiềm năng tạo ra sự giàu có cho nhiều người tham gia, thay vì chỉ đơn thuần chuyển lợi nhuận từ người này sang người khác như trong một trò chơi zero-sum.
Thị trường trái phiếu hoạt động theo cách tương tự. Trái phiếu là một loại chứng khoán nợ, và khi các nhà đầu tư mua trái phiếu, họ thực chất đang cho người phát hành (chính phủ hoặc các tập đoàn) vay tiền trong một khoảng thời gian cố định. Đổi lại, nhà đầu tư nhận được số tiền gốc vào ngày đáo hạn của trái phiếu cùng với khoản thanh toán lãi suất đã thỏa thuận. Khi một chính phủ hoặc tập đoàn phát hành trái phiếu, họ huy động vốn từ các nhà đầu tư. Người nắm giữ trái phiếu kiếm được khoản thanh toán lãi suất cố định hoặc biến đổi (tỷ lệ coupon) từ người phát hành cho đến khi đáo hạn. Quá trình này thể hiện sự tạo ra giá trị vì số tiền huy động được từ người phát hành thường được sử dụng cho các mục đích như đầu tư vào các dự án mới, mở rộng kinh doanh hoặc tài trợ cho các hoạt động công cộng. Sau khi phát hành, trái phiếu có thể được giao dịch trên thị trường thứ cấp giữa các nhà đầu tư. Giá của trái phiếu trên thị trường thứ cấp dao động tùy thuộc vào các yếu tố như lãi suất, khả năng tín dụng của người phát hành và điều kiện thị trường tài chính tổng thể. Các nhà đầu tư có thể kiếm lời bằng cách mua và bán trái phiếu, nhưng những lợi nhuận này không phải lúc nào cũng xuất phát từ sự thua lỗ của một bên khác.
Ví dụ, giá trái phiếu có xu hướng tăng khi lãi suất thị trường giảm. Khi một nhà đầu tư bán trái phiếu với giá cao hơn để kiếm lời, điều đó không có nghĩa là người mua đang chịu lỗ. Trên thực tế, người mua có thể sẵn lòng mua trái phiếu với giá cao hơn vì lãi suất của nó (ví dụ: 10%) hấp dẫn hơn so với tỷ lệ thị trường hiện tại (ví dụ: 5%). Người mua kỳ vọng kiếm được thu nhập cố định từ trái phiếu cao hơn so với tỷ lệ thị trường hiện tại cho đến khi đáo hạn. Điều này tạo ra một kịch bản mà cả hai bên đều có thể “thắng”: người bán kiếm lời từ việc bán trái phiếu, và người mua đảm bảo được lợi nhuận cao hơn mức trung bình. Người phát hành trái phiếu (chính phủ hoặc tập đoàn) tiếp tục trả lãi suất cố định đã thỏa thuận khi phát hành và không bị ảnh hưởng bởi sự biến động giá trên thị trường thứ cấp. Các giao dịch trên thị trường trái phiếu thứ cấp chỉ đơn thuần là sự chuyển nhượng quyền sở hữu và không ảnh hưởng đến nghĩa vụ tài chính của người phát hành. Điều này minh họa rằng giao dịch trái phiếu không nhất thiết là một trò chơi zero-sum.
Trên thực tế, tôi hiếm khi giao dịch trên hai thị trường này (cổ phiếu và trái phiếu) và chủ yếu tập trung vào thị trường tương lai, phái sinh và ngoại hối. Khi xem xét hoạt động giao dịch trên các thị trường này một cách độc lập, chúng thực sự là các trò chơi zero-sum, và trong ngắn hạn, chúng thậm chí có thể là ít hơn không. Bất kỳ lợi nhuận nào mà một nhà giao dịch kiếm được đều đến trực tiếp từ một khoản lỗ tương ứng mà một người tham gia khác phải chịu. Hơn nữa, các nhà giao dịch phải trả phí cho các nhà môi giới dưới dạng chênh lệch giá hoặc hoa hồng, điều này làm giảm tổng số lợi nhuận. Những chi phí này dẫn đến một tổng giá trị âm, khiến tổng giá trị lợi nhuận trên các thị trường này ít hơn không.
Tuy nhiên, theo quan điểm của tôi, khi xem xét vai trò và tính chất kết nối của các thị trường phái sinh, ngoại hối và tương lai trong hệ thống tài chính rộng lớn hơn trong dài hạn, các thị trường này không còn là các trò chơi zero-sum. Các giao dịch trên các thị trường này đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ sự phát triển của thị trường cổ phiếu và trái phiếu.
Một trong những mục đích chính của phái sinh và tương lai là quản lý rủi ro (hedging). Ví dụ, các doanh nghiệp thường sử dụng hợp đồng tương lai hoặc quyền chọn để bảo vệ mình khỏi sự biến động giá cả hoặc tỷ giá hối đoái. Một công ty sản xuất phụ thuộc nhiều vào nguyên liệu thô có thể mua hợp đồng tương lai để khóa giá nguyên liệu, bảo vệ mình khỏi khả năng tăng giá. Nếu giá giảm, công ty có thể chịu lỗ trên các hợp đồng tương lai của mình nhưng có thể hưởng lợi từ việc mua nguyên liệu thô với giá thị trường thấp hơn. Điều này giúp ổn định hoạt động của họ. Trong kinh doanh, duy trì sự ổn định như vậy là rất quan trọng, vì nó cho phép các công ty hoạt động hiệu quả hơn và tạo ra nhiều giá trị thặng dư hơn.
Tương tự, các doanh nghiệp, đặc biệt là những doanh nghiệp tham gia vào xuất nhập khẩu, thường bị ảnh hưởng nặng nề bởi sự biến động tỷ giá hối đoái. Ví dụ, một công ty nhập khẩu nguyên liệu từ nước ngoài có thể phải đối mặt với chi phí cao hơn nếu đồng tiền nội địa của họ mất giá. Bằng cách sử dụng các công cụ phái sinh như hợp đồng kỳ hạn hoặc quyền chọn, công ty có thể khóa tỷ giá hối đoái và bảo vệ chi phí của mình khỏi những biến động thị trường bất lợi.
Đối với các doanh nghiệp có doanh thu hoặc chi phí bằng ngoại tệ, sự biến động tỷ giá hối đoái có thể ảnh hưởng đáng kể đến lợi nhuận thực tế. Hedging cho phép họ ổn định hoạt động của mình và bảo vệ lợi nhuận. Trong những giao dịch này, cả người mua và người bán hợp đồng tương lai hoặc phái sinh đều có thể hưởng lợi - đạt được kết quả đôi bên cùng có lợi. Điều này chứng tỏ rằng các thị trường phái sinh và tương lai đóng góp vào sự ổn định và tạo ra giá trị thay vì chỉ đơn thuần phân phối lại của cải như trong một trò chơi zero-sum.
Phái sinh, tương lai và ngoại hối cũng giúp tăng tính thanh khoản của các thị trường tài chính bằng cách cho phép các nhà đầu tư tham gia vào các giao dịch mà không cần thực sự mua hoặc bán các tài sản cơ bản. Tính thanh khoản tăng lên làm cho các giao dịch trên thị trường cổ phiếu và trái phiếu trở nên suôn sẻ hơn và ít tốn kém hơn. Điều này cải thiện hiệu quả của các thị trường này, giảm sự bất ổn giá cả và tăng cường sự ổn định, thúc đẩy sự tự tin của nhà đầu tư.
Ví dụ, các nhà đầu tư có thể sử dụng phái sinh để điều chỉnh vị trí của mình mà không cần mua hoặc bán trực tiếp các cổ phiếu cơ bản, điều này giúp ổn định giá trên thị trường chứng khoán. Các công cụ này cũng cho phép các nhà đầu tư sử dụng đòn bẩy để tăng cường sự tham gia của họ vào thị trường mà không cần một lượng vốn lớn.
Các nhà đầu tư có thể sử dụng phái sinh để tăng cường sự tiếp xúc của mình với các loại tài sản mà không cần mua toàn bộ tài sản. Ở đây, sự tiếp xúc đề cập đến mức độ mà sự biến động giá ảnh hưởng đến lợi nhuận hoặc thua lỗ của nhà đầu tư. Ví dụ, một nhà đầu tư muốn tăng cường sự tiếp xúc của mình với toàn bộ thị trường chứng khoán Mỹ thông qua chỉ số S&P 500 có thể sử dụng hợp đồng tương lai S&P 500. Thay vì chi một số tiền lớn để mua từng cổ phiếu trong chỉ số - một quá trình tốn kém và phức tạp với các khoản phí giao dịch và quản lý đáng kể - họ có thể kiểm soát một giá trị lớn hơn nhiều của chỉ số với một khoản ký quỹ nhỏ.
Cơ chế này tạo điều kiện cho dòng vốn chảy vào thị trường chứng khoán, tăng kích thước tổng thể của nó. Nó cũng cải thiện hiệu quả sử dụng vốn, vì các nhà đầu tư có thể phân bổ vốn của mình hiệu quả hơn. Bằng cách chỉ sử dụng một phần vốn của mình để kiểm soát các hợp đồng tương lai, họ có thể giải phóng số vốn còn lại cho các cơ hội đầu tư khác, cho phép họ đa dạng hóa danh mục đầu tư, giảm rủi ro và tăng cường lợi nhuận trong dài hạn.
Do đó, mặc dù các giao dịch phái sinh hoặc tương lai riêng lẻ có thể xuất hiện như các trò chơi zero-sum khi xem xét một cách độc lập, nhưng đóng góp của chúng vào hệ thống tài chính rộng lớn hơn vượt qua giới hạn đó. Những công cụ này thực sự tạo ra giá trị cho nền kinh tế thông qua quản lý rủi ro, tăng tính thanh khoản và hỗ trợ đa dạng hóa. Chúng nâng cao hiệu quả của các thị trường cổ phiếu và trái phiếu, hỗ trợ tăng trưởng kinh tế và tạo ra lợi ích cho nhiều người tham gia.
Lợi nhuận của một người tham gia không nhất thiết phải đến từ chi phí của một người khác, chứng tỏ rằng kết quả tập thể của tất cả các giao dịch tài chính không phải là một trò chơi zero-sum. Lợi nhuận mà chúng ta kiếm được từ giao dịch, bất kể thị trường nào, không hoàn toàn xuất phát từ sự thua lỗ của người khác mà còn phát sinh từ giá trị được tạo ra trong nền kinh tế thông qua chính các giao dịch này.
Trái ngược với các trò chơi zero-sum truyền thống, nơi sự rút lui liên tục của người chiến thắng cuối cùng làm cạn kiệt quỹ có sẵn, các thị trường tài chính hoạt động khác biệt. Người chiến thắng tái đầu tư lợi nhuận của họ, đảm bảo một chu kỳ tăng trưởng liên tục. Do tính chất kết nối chặt chẽ của các thị trường tài chính, tổng giá trị của toàn bộ hệ thống thị trường tiếp tục tăng, phản ánh sự tạo ra của cải liên tục.
Ngay cả khi chúng ta coi giao dịch trên các thị trường phái sinh, ngoại hối và tương lai là một trò chơi zero-sum, vẫn có thể có các nhóm người tham gia liên tục nổi lên như những người chiến thắng.
Kể từ khi thị trường tương lai ra đời, các nhà giao dịch có kỹ năng đã có thể trích xuất lợi nhuận bằng cách tận dụng sai lầm của các nhà bảo hiểm hàng hóa. Như đã đề cập trước đó, các doanh nghiệp thường tham gia vào việc bảo hiểm rủi ro để bảo vệ mình khỏi sự biến động giá cả trong nguyên liệu thô, nhằm bảo vệ hoạt động của họ khỏi những cú sốc bất ngờ có thể ảnh hưởng tiêu cực đến doanh nghiệp của họ.
Các công ty này không tập trung vào việc kiếm lợi nhuận từ giao dịch hợp đồng tương lai; thay vào đó, mục tiêu chính của họ là đảm bảo sự ổn định trong hoạt động của họ. Họ sẵn sàng từ bỏ lợi nhuận giao dịch tiềm năng để giảm thiểu rủi ro liên quan đến sự biến động giá cả, ưu tiên sự ổn định của các hoạt động kinh doanh cốt lõi của họ hơn là lợi nhuận đầu cơ.
Một phần đáng kể của các CTA (Cố vấn Giao dịch Hàng hóa) kiếm lợi nhuận dựa trên chính động lực này. Họ có thể tạo ra lợi nhuận ổn định bằng cách đứng ở phía đối diện của các giao dịch bảo hiểm không phù hợp với sự di chuyển của thị trường.
Nói cách khác, các doanh nghiệp sẵn sàng chịu chi phí hoặc từ bỏ lợi nhuận tiềm năng từ giao dịch hợp đồng tương lai để đảm bảo sự ổn định trong hoạt động của họ. Điều này tạo ra cơ hội cho các nhà giao dịch hưởng lợi từ các giao dịch này, vì các doanh nghiệp ưu tiên sự liên tục trong hoạt động hơn là lợi nhuận tài chính từ thị trường.
Động lực tương tự xảy ra trên thị trường ngoại hối. Các tập đoàn đa quốc gia và ngân hàng bảo hiểm rủi ro tỷ giá hối đoái để đảm bảo hoạt động suôn sẻ của nền kinh tế hoặc các hoạt động kinh doanh cốt lõi của họ. Giống như trên thị trường tương lai, họ không tập trung vào việc thực hiện các giao dịch để kiếm lợi nhuận.
Trên thị trường chứng khoán, các tổ chức lớn như quỹ hưu trí và công ty bảo hiểm cũng bảo hiểm danh mục đầu tư của họ để đáp ứng các nghĩa vụ dòng tiền ngắn hạn trong thời kỳ biến động. Những thực thể này thường sẵn sàng trả phí cao cho “bảo hiểm” và chấp nhận thua lỗ liên tục để tránh khủng hoảng thanh khoản.
Những hoạt động bảo hiểm này tạo ra cơ hội lợi nhuận tuyệt vời cho các nhà đầu cơ linh hoạt có thể đứng ở vị trí đối diện khi điều kiện thị trường thuận lợi. Bằng cách làm như vậy, các nhà đầu cơ tận dụng sự kém hiệu quả và sự né tránh rủi ro của các thực thể lớn này, tận dụng sự linh hoạt của họ để kiếm lợi nhuận từ các giao dịch.
Một phần lợi nhuận mà các nhà giao dịch kiếm được cũng đến từ các nhà đầu tư mới thiếu kinh nghiệm. Những người mới này thường đến từ các lĩnh vực khác của nền kinh tế và có xu hướng đưa ra quyết định rất cảm tính khi họ tham gia thị trường. Những hành động này không chỉ khiến họ mất tiền mà còn tạo ra cơ hội cho các nhà giao dịch dày dạn kinh nghiệm kiếm lợi nhuận.
Sẽ luôn có một dòng người mới ổn định vì không phải ai cũng bắt đầu sự nghiệp của mình trong giao dịch tài chính. Những người từ các lĩnh vực khác nhau thường tìm cách khám phá và thử nghiệm kỹ năng của họ trong đầu tư, khiến họ trở thành một nguồn lợi nhuận bền vững cho các nhà giao dịch chuyên nghiệp.
Do đó, không cần phải lo lắng về việc lợi nhuận trong giao dịch biến mất - nó sẽ luôn tồn tại. Câu hỏi thực sự là liệu chúng ta có thể đặt mình vào nhóm người chiến thắng biết tận dụng những cơ hội này hay không.