Ảo Tưởng Kiểm Soát
Có nhiều thống kê dựa trên hiệu suất hoạt động của các quỹ đầu cơ đã đưa đến kết luận rằng không thể kiếm lợi nhuận vượt trội trên thị trường bằng các quy tắc hay công thức bởi vì nó không tốt hơn một cơ cấu đầu tư được đa dạng hóa lựa chọn ngẫu nhiên. Điều này đã khiến cho các nhà lý thuyết tài chính đi tìm lý do tại sao một thị trường tài chính hoạt động tốt lại loại bỏ được tình trạng lợi nhuận quá cao trong một thời gian dài. Giả thuyết thị trường hiệu quả là một câu trả lời.
Thị trường hiệu quả là nơi mà tại bất kỳ thời điểm nào, tất cả các thông tin mới đều được những người tham gia thị trường nắm bắt và sẽ được phản ánh vào trong giá cả thị trường một cách tức thì. Điều này dẫn đến bước đi ngẫu nhiên, theo đó giá cả của thị trường lên xuống thất thường và không thể dự đoán trước được trong một khoảng thời gian. Các nghiên cứu về chỉ số giá chứng khoán của toàn bộ thị trường cũng như của một tài sản cho thấy đồ thị diễn biến của nó cũng giống như kết quả tung ngẫu nhiên một đồng xu.
Mặc dù tôi không đồng ý rằng thị trường hoạt động hiệu quả nhưng không bác bỏ việc giá cả vận hành một cách ngẫu nhiên. Trên thực tế, mọi sự vật hiện tượng xung quanh chúng ta đang bị sự ngẫu nhiên chi phối, bắt nguồn từ những hạt lượng tử nhỏ nhất. Sự ngẫu nhiên này có thể không phải là một điều gì thần bí, mà chỉ là do chúng ta không đủ năng lực tính toán và các mô hình đủ mạnh để nắm bắt.
Trong giao dịch, ảo tưởng kiểm soát là hiện tượng khi một trader tin rằng họ có khả năng kiểm soát hoàn toàn kết quả của mình (illusion of control). Họ tin rằng đã hoàn toàn thấu hiểu thị trường và có thể làm chủ nó sau khi đạt được một thành công nào đó. Thực tế thì trading không chỉ là trò chơi chịu sự chi phối của kỹ năng mà còn là trò chơi của may mắn.
Để thành công bền vững trong trading, việc thừa nhận sự tồn tại của ngẫu nhiên cùng tầm ảnh hưởng của may mắn và từ bỏ ảo tưởng kiểm soát là điều rất quan trọng. Một trader thực sự khôn ngoan là người hiểu rằng không phải lúc nào cũng có thể đoán đúng thị trường và nhiều khi lợi nhuận chỉ là kết quả của vận may. Điều này giúp họ duy trì sự tỉnh táo, và không trở nên quá tự cao sau một chuỗi thành công.
Phải luôn nhớ rằng chúng ta không bao giờ có thể biết chính xác kết quả chúng ta sẽ nhận được và không có một chiến lược nào có thể chắc chắn mang lại lợi nhuận trong tương lai. Thay vì cố gắng kiểm soát hoàn toàn kết quả giao dịch, chúng ta nên tập trung vào các biện pháp quản lý rủi ro để giảm thiểu tổn thất khi thị trường đi ngược hướng dự đoán, đồng thời tư duy dài hạn hơn.